واکنش پیمان جبلی به ماجرای خواندهنشدن آیه «وَ إِن یَکاد» در تلویزیون / ضرورت آموزش مستمر مجریان صداوسیما
در روزهای گذشته، ویدیویی از یک برنامهٔ زنده در شبکه استانی البرز منتشر شد که در آن چند مجری، هنگام مواجهه با تابلوی حاوی آیهٔ مشهور «وَ إِن یَکاد»، نتوانستند آیه را صحیح و کامل بخوانند و تابلو را میان خود جابهجا کردند. این ویدیو به سرعت در فضای مجازی دستبهدست شد و واکنش گستردهای در میان کاربران، رسانهها و فعالان حوزه فرهنگ به همراه داشت.
پاسخ پیمان جبلی: «مایهٔ خوشحالی است که خطا هم دیده میشود»
پس از بالا گرفتن بحثها، خبرنگاری از پیمان جبلی، رئیس سازمان صداوسیما، دربارهٔ این اتفاق پرسید. جبلی در پاسخ گفت:
«اولا مایهٔ خوشحالی است که حتی خطای بعضی از گویندگان ما در تلفظ برخی از الفاظ مورد توجه همه قرار میگیرد. در سیما کمیته جذب وجود دارد و این کمیته با توجه به شاخصههایی که یک مجری باید از آنها برخوردار باشد، توانمندیها را بررسی میکند. اما واقعیت این است که مجریان نیازمند آموزش و توانمندسازی مستمر هستند… اطلاعات عمومی، تخصصی و حتی تسلط بر عبارات و الفاظ قرآنی باید تقویت شود تا شاهد چنین مشکلاتی نباشیم.»
این بخش از سخنان جبلی ــ بهخصوص عبارت «مایه خوشحالی است» ــ نیز خود به موضوع بحث شبکههای اجتماعی تبدیل شد.
بازتاب رسانهای و واکنش کاربران
پس از انتشار ویدیو، بسیاری از کاربران به ضعف اطلاعات پایهای مجریان اعتراض کردند و آن را نشانهای از نبود آموزش ساختارمند در رسانه ملی دانستند. برخی دیگر به لحن و نوع پاسخ رئیس سازمان انتقاد داشتند و گفتند «از خطاهای زبانی در رسانهٔ رسمی، نمیتوان خوشحال بود.»
رسانهها نیز با تیترهایی دربارهٔ «ویدیوی عجیب خواندهنشدن آیه» یا «واکنش جبلی به سوتی مجریان» به ماجرا پرداختند و گزارشهایی دربارهٔ ضعف آموزش گویندگی در شبکههای استانی منتشر شد.
⸻
تحلیل پژوهشی – چرا این اتفاق مهم شد؟
۱. مسئله فقط یک اشتباه نیست؛ مسئله اعتماد مخاطب است
خواندن نادرست یک آیهٔ مشهور در آنتن زنده، یک خطای سادهٔ زبانی نیست؛ نشانهای از شکاف بین انتظار فرهنگی جامعه و آمادگی حرفهای مجریان است. در کشوری که آیات قرآنی بخشی از فرهنگ عمومیاند، چنین لغزشی طبیعی است که حساسیت اجتماعی ایجاد کند.
۲. ریشهها: آموزش ناکافی و فشار تولید
بر اساس سخنان جبلی و تحلیل کارشناسان:
• جذب مجریان عمدتاً از طریق آزمونهای اولیه انجام میشود اما آموزشهای مداوم و بازآموزی حرفهای کمتر جدی گرفته میشود.
• شبکههای استانی غالباً با کمبود نیرو و محدودیت زمانی مواجهاند و فرصت کافی برای آمادگی پیش از برنامه برای همهٔ مجریان وجود ندارد.
• تسلط بر متون مذهبی، متون کلاسیک فارسی، ادبیات و زبان معیار بخشی از مهارتهای پایهٔ گویندگی است اما در بسیاری از موارد آموزش رسمی ندارد.
۳. تجربههای حرفهای رسانهها
در شبکههای معتبر دنیا، اشتباهاتی از این نوع باعث ایجاد واحدهای توانمندسازی مداوم شدهاست؛
واحدهایی که شامل:
• آزمون سالانهٔ تسلط زبانی
• دورههای بازآموزی ترتیل و متون رسمی
• آموزش نقد رسانهای و کار با متن
هستند.
۴. فرصت یا تهدید برای صداوسیما؟
بازتاب گستردهٔ این ویدیو، اگرچه در ظاهر یک «سوتی» است، اما میتواند فرصتی برای:
• ارتقای استانداردهای گویندگی
• ایجاد دورههای رسمی و دائمی آموزش
• بازتعریف شیوهٔ جذب مجری
• و افزایش دقت در برنامههای زنده
باشد.
⸻
جمعبندی
ماجرای ناتوانی چند مجری در خواندن آیهٔ «وَ إِن یَکاد»، فراتر از یک اتفاق ساده، ضعفهای ساختار آموزشی در صداوسیما را برجسته کرد. سخنان رئیس سازمان نیز نشان داد که صداوسیما به این چالش واقف است و ضرورت آموزش مستمر و توانمندسازی حرفهای را پذیرفته است.
در نهایت، این ماجرا میتواند نقطهٔ آغاز بازنگری در فرایند جذب و آموزش مجریان باشد؛ مشروط به آنکه سازمان بهصورت رسمی برنامهای شفاف برای اصلاح این روند ارائه کند
سارا سمنانی